محمدعلی حیدریهایی
بعید است کسی با این گزاره که «پایه هر سخن و رفتار و تصمیم گیری، در شرایط حساس بحرانی و جنگی، باید در خدمت تثبیت آرامش و جلوگیری از التهابات اجتماعی باشد و همه ارکان جامعه از حکومت تا نهادهای اجتماعی برای حفظ وحدت و انسجام ملی و به خدمت گرفتن همه ظرفیتها، اهتمام بورزند»، مخالفتی داشته باشد.
بخشی از این روند به سیاستها، سوگیریها و تصمیمات کلان بویژه در حوزههای اقتصادی و اجتماعی بر میگردد و بخشی از آن نیز در اختیار تریبونها و سخنگویان است؛ آن هم در شرایطی که یک سیاست و برنامه ناقص و محاسبه نشده و یا جمله یا حتی کلامی میتواند جامعه را دچار التهاب کند و آرامش عمومی و حتی وحدت و انسجام ملی را به موازات عملیات روانی دشمن، بهم بریزد.
از همین رو، سیاستها و تصمیمات و حتی اظهارات و شعارها را نمیتوان و نباید در قالب راهبرد و یا قانون آزمون و خطا و رویکردهای احساسی ریخت و به اجرا گذاشت و به مشاهده نتیجه آن نشست. اکنون فرصت آزمون و خطا نیست که ناگهان یک تصمیم بگیریم و یا حرفی بزنیم و منتظر بمانیم تا بعد ببینیم نتیجه چه شود؟!
اکنون کشور در شرایطی حساس و جنگی است؛ هم جنگ نظامی و هم جنگ اقتصادی تمام عیار. سوال این است که در این شرایط آیا همه ارکان جامعه، اعم از حاکمیت و بخش خصوصی و تریبونها در خدمت جلوگیری از فروپاشی انسجام اجتماعی است؟
مروری بر سیاستها و برنامههای اقتصادی در دو سال اخیر، حاکمیت چنین وضعیتی بر فضای اجتماعی و اقتصادی کشور را نشان نمیدهد. تنشهای ناشی از سیاستهای ارزی، گرانیهای افسار گسیخته و حالا بحث انرژی، نشانگر اهتمام به حفظ ثبات و آرامش و جلوگیری از التهابات اجتماعی و اقتصادی نیست. در حوزه سیاست خارجی هم!
نمونه آن آشفتگیها بر سر قیمت گذاری سوخت و برنامههای مختلف مانند جمعآوری کارتهای سوخت جایگاهها و یا شیوه سوختگیری جدید برای بنزین ۱۰ هزار تومانی و... در چند روز گذشته است که نگرانیها را نسبت به وضعیت آینده سوخت و اثرات آن بر سفرهها میان مردم سبب شد و صفهای طویلی را در پمپ بنزینها شکل داد که خود این صفها عامل افزایش مصرف بنزین بوده است! حالا هم بحث درباره طرح جدید نان، سهمیهبندی آن در استانهای مختلف و حرف و حدیثها و ابهاماتی است که هیچکس در دولت پاسخگوی آن نیست.
در این وضعیت میبایست هم مسأله سخنگویی و سخنگویان را در کانون توجه قرار داد و هم سیاستها و تصمیمگیریها را به همان میزان، سکوت سخنگویان و مقامهای مسئول در موضوعات مهمی چون سوخت و نان و ابهاماتی که در این زمینهها در جامعه مطرح میشود، نگرانکننده و خسارتبار است. اینکه یک رسانه یا بعضاً یک مجری بتواند درباره مهمترین مسائل حوزه نظامی و ذخائر فلان و برد فلان سلاح اظهار نظر یا کشورها را تهدید کند، چیزی جز هزینه تراشی برای کشور نیست و اینکه با یک اظهار نظر و یا ادعا، در هر حوزهای، آن هم با بازی کردن با آمار و عدد از سوی یک مجری یا کارشناس یا شخصیتی غیرمسئول تعادل جامعه به نفع یک جریان یا بنگاه، بهم زده شود، هرج و مرج جای تدبیر را میگیرد.
در همین بحث بنزین درست مانند سال گذشته مسئولان مختلف روایتهای گوناگون در اختیار رسانهها قرار میدهند، غافل از اینکه این روایتها موج نگرانی و التهاب در جامعه ایجاد میکند و عمدتاً روی اعصاب مردم است. مثلاً رئیس تشکیلاتی با عنوان بهنیه سازی مصرف سوخت با حرفهایش که بعضی وقتها از حدود اخلاقی عبور میکند و کار به توهین به شعور مردم میکشد، یک شوک به جامعه وارد میکند که ساعاتی بعد وزارت نفت مجبور میشود ورود کند و اثرات آن شوک را بزداید.
انجمنها و اتحادیههای صنفی نیز مدتهاست که با آمارسازی، میداندار و گویی نرخگذار بازار کالا از مواد غذایی تا پوشاک و خودرو و لوازم خانگی شدهاند و افزایش قیمتها را روزانه از طریق تریبونهایی که در اختیار دارند، مدیریت میکنند.
در مقابل، در برابر ابهامات طرح جدید نان همه مسئولان و سخنگویان دولتی لب فرو بستهاند و سکوت کردهاند، غافل از اینکه ممکن است دشمن از آن بهانهای برای تنش و ناآرامی در جامعه بیابد.
مخلص کلام؛ کشور نیازمند یک ارزیابی کامل و فوری از سیاستها و برنامهها در حوزههای مختلف اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و حتی رسانه ای در دو سال گذشته است. ما در تاریخ کشورمان تجربههای زیادی داریم که نزدیکترین آن جنگ هشت ساله تحمیلی صدام حسین به ایران بود. تجربه دیگر کشورها را هم جلو چشم داریم؛ عراق و سوریه!
امروز به ارزیابی و بازنگری درباره تریبونها نیاز است؛ از تریبونهایی که باید منعکس کننده مواضع و سیاستهای نظام در حوزههای مختلف داخلی و سیاست خارجی باشد تا تریبونهایی که فارغ از منافع جریانهای خاص حزبی و گروهی، به نقد شرایط جاری بپردازند و به دولت در بهبود روندها کمک کنند. در سیاست خارجی هم به شنیده شدن صدای واحد از کشور در جهان نیاز است؛ به همین سبب به نظر میرسد، ساماندهی حوزه سخنگویی و تریبونها در کشور یک ضرورت آنی است.
شما چه نظری دارید؟